💻 १८८० पासूनचे जुने सातबारा आणि जमिनीचा नकाशा आता मोबाईलवर पहा! Mahabhulekh पोर्टलवर संपूर्ण माहिती

Mahabhulekh : महाराष्ट्रामधील शेतकरी आणि जमीन मालकांसाठी एक मोठी आनंदाची बातमी आहे! महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाने जमिनीचे सर्व महत्त्वाचे अभिलेख (Land Records) आणि जुने उतारे आता डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध केले आहेत. सातबारा (7/12) उतारा, 8अ उतारा, फेरफार आणि जमिनीचा भु-नकाशा (Land Map) देखील तुम्ही आता घरबसल्या तुमच्या मोबाईलवर पाहू शकता.

या लेखात, १८८० सालापासूनचे जुने अभिलेख कसे पाहायचे, आणि कायदेशीर कामासाठी डिजिटल स्वाक्षरी असलेला सातबारा कसा मिळवायचा याची ‘A ते Z’ माहिती दिली आहे.

📲 भाग १: मोबाईलवर सातबारा (7/12) आणि 8अ उतारा कसा पाहायचा?

महाराष्ट्राच्या महसूल विभागाने हे अभिलेख ‘महाभूमी अभिलेख’ (Mahabhulekh) या संकेतस्थळाद्वारे ऑनलाईन उपलब्ध केले आहेत.

१. अनधिकृत (केवळ माहितीसाठी) सातबारा उतारा पाहणे (मोफत)

हा उतारा फक्त माहितीसाठी असतो आणि कायदेशीर कामांसाठी वापरला जात नाही.

संकेतस्थळ: सर्वप्रथम, तुमच्या मोबाईलच्या ब्राउझरमध्ये https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
विभाग निवडा: पेजवर तुमचा विभाग (उदा. पुणे, नाशिक, कोकण, औरंगाबाद) निवडून ‘७/१२’ हा पर्याय निवडा.
माहिती भरा: जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा.
शोधण्याचा पर्याय: तुम्ही सर्वे नंबर/गट नंबर किंवा पहिले नाव/आडनाव यापैकी कोणताही एक पर्याय निवडा आणि त्यानुसार गट नंबर किंवा खातेदाराचे नाव टाका.
उतारा पहा: तुमचा मोबाईल नंबर नमूद करून ‘शोधा’ (Search) बटनावर क्लिक करा. नवीन विंडोमध्ये तुम्हाला तुमचा ऑनलाईन सातबारा (7/12) उतारा दिसेल.

टीप: ८अ (8A) उतारा पाहण्यासाठी, ‘७/१२’ ऐवजी ‘८अ’ हा पर्याय निवडून वरीलप्रमाणेच माहिती भरून उतारा पाहता येतो.

२. डिजिटल स्वाक्षरी असलेला (कायदेशीर) सातबारा कसा मिळवायचा?

हा उतारा कायदेशीर आणि शासकीय कामांसाठी वैध असतो. हा काढण्यासाठी शुल्क (साधारणपणे ₹१५/- प्रति उतारा) भरावे लागते.

संकेतस्थळ: https://digitalsatbara.mahabhumi.gov.in/ या डिजिटल सातबारा पोर्टलवर जा.
लॉगिन/नोंदणी: ‘OTP Based Login’ निवडून लॉग इन करा. (नवीन युजर असल्यास नोंदणी करा.)
वॉलेटमध्ये पैसे जमा करा: आवश्यक शुल्क भरून तुमच्या वॉलेट (Wallet) मध्ये रक्कम जमा करा.
माहिती निवडा: तुमचा विभाग, जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडून जमिनीचा सर्वे नंबर/गट नंबर टाका.
डाउनलोड करा: शुल्क भरल्यानंतर, तुम्हाला तुमचा डिजिटल स्वाक्षरी असलेला सातबारा उतारा (Digitally Signed Satbara Utara) PDF स्वरूपात डाउनलोड करता येईल.

📜 भाग २: १८८० पासूनचे जुने अभिलेख (Old Land Records) कसे पाहायचे?

‘ई-रेकॉर्ड्स’ (E-Records) या प्रकल्पाअंतर्गत जमिनीचे जुने अभिलेख (साधारणपणे १८८० पासूनचे) स्कॅन करून ऑनलाईन उपलब्ध केले जात आहेत.

संकेतस्थळ: जुने अभिलेख पाहण्यासाठी ‘आपले अभिलेख’ (Aaple Abhilekh) या पोर्टलचा वापर करा. (याचा पत्ता बदलू शकतो, त्यामुळे Google वर “महाराष्ट्र जुने भूमी अभिलेख” असे सर्च करा.)
माहिती भरा: पोर्टलवर विभाग, जिल्हा, तालुका, गाव निवडा.
जुना उतारा निवडा: तुम्हाला ज्या वर्षाचा किंवा कालावधीचा जुना फेरफार/सातबारा हवा आहे, त्याची माहिती निवडून आणि आवश्यक शुल्क भरून तुम्ही तो उतारा ऑनलाइन पाहू शकता किंवा डाउनलोड करू शकता.

महत्त्वाची सूचना: जुने रेकॉर्ड्स डिजिटायझेशनचे काम सध्या प्रगतीपथावर आहे. त्यामुळे काही जिल्ह्यांचे जुने रेकॉर्ड्स अजून ऑनलाईन उपलब्ध नसण्याची शक्यता आहे.

🗺️ भाग ३: जमिनीचा नकाशा (Bhu Naksha) मोबाईलवर कसा पाहायचा?

जमिनीच्या हद्दी, आकार आणि मालकी पाहण्यासाठी ‘भु-नकाशा’ (Bhu Naksha) हे पोर्टल वापरले जाते आणि ते मोफत आहे.

संकेतस्थळ: https://bhunaksha.mahabhumi.gov.in/ या संकेतस्थळावर जा.
स्थान निवडा: State (महाराष्ट्र) निवडून जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा.
जमिनीचा तपशील: डाव्या बाजूला Plot No. (प्लॉट नंबर) पर्याय निवडून तुमचा गट नंबर टाका.
नकाशा पहा: नकाशा स्क्रीनवर झूम होईल आणि तुम्हाला तुमच्या जमिनीचा नकाशा दिसेल.
नकाशा अहवाल: तुम्ही प्लॉटवर क्लिक करून Map Report (नकाशा अहवाल) पाहू शकता, ज्यात उप-विभागांची (उदा. Plot A, Plot B) माहिती दिलेली असते.

नकाशाचे महत्त्व

शेत जमिनीचा नकाशा हा जमिनीच्या हद्दी निश्चित करण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा कायदेशीर दस्तऐवज असतो.

जमीन मोजणी: जमिनीची हद्द (Demarcation) निश्चित करण्यासाठी.
कायदेशीर पुरावा: मालमत्तेच्या वादांमध्ये आणि कोर्टात हक्काचा पुरावा म्हणून वापरला जातो.
प्रमाण (Scale): नकाशाचे प्रमाण (उदा. १:५००) तपासून जमिनीवरील वास्तविक अंतर निश्चित करता येते.

🎯 सारांश आणि आवश्यक लिंक्स

अभिलेख	उद्देश	पोर्टल/संकेतस्थळ	शुल्क
चालू ७/१२ & ८अ उतारा	माहितीसाठी (अनधिकृत)	bhulekh.mahabhumi.gov.in	मोफत
डिजिटल ७/१२ & ८अ उतारा	कायदेशीर कामासाठी (अधिकृत)	digitalsatbara.mahabhumi.gov.in	सशुल्क (₹१५/-)
१८८० पासूनचे जुने अभिलेख	जुने फेरफार/सातबारा	ई-रेकॉर्ड्स पोर्टल	सशुल्क
जमिनीचा नकाशा	हद्द आणि आकार (Bhu Naksha)	bhunaksha.mahabhumi.gov.in	मोफत