नवीन कार खरेदी करताना भारतीय ग्राहकांचा प्राधान्यक्रम आता बदलला आहे. मायलेज आणि डिझाइनसोबतच आता ‘कार सेफ्टी’ (Car Safety) हा कळीचा मुद्दा बनला आहे. याच पार्श्वभूमीवर रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने लागू केलेल्या ‘भारत NCAP’ (Bharat New Car Assessment Programme) क्रॅश टेस्टचे नवीन अहवाल अत्यंत महत्त्वाचे ठरत आहेत. या ताज्या आणि युनिक अपडेट्सनुसार, केवळ एअरबॅग्जची जास्त संख्या कार सुरक्षित करत नाही, तर कारचा मूळ सांगाडा (Chassis/Platform) मजबूत असणे ही खरी गरज आहे.
Bharat NCAP क्रॅश टेस्ट आणि सुरक्षिततेचे नवीन अपडेट्स
ग्लोबल NCAP च्या धर्तीवर तयार करण्यात आलेले ‘भारत NCAP’ हे संपूर्णपणे स्वदेशी आणि अधिक प्रगत सेफ्टी रेटिंग मॉडेल (AIS-197) आहे. वाढते अपघात आणि रस्त्यांची स्थिती लक्षात घेऊन हे नियम कठोर करण्यात आले आहेत. कारची सुरक्षितता तपासण्यासाठी प्रामुख्याने तीन प्रकारच्या अत्यंत अचूक आणि वस्तुनिष्ठ चाचण्या केल्या जातात:
- फ्रंटल ऑफसेट टेस्ट: समोरील धडकेत प्रवाशांचे किती नुकसान होऊ शकते हे तपासण्यासाठी कार ताशी ६४ किलोमीटर वेगाने एका अडथळ्यावर धडकवली जाते.
- साईड इम्पॅक्ट टेस्ट: चौकात किंवा वळणावर बाजूने होणाऱ्या अपघातांची तीव्रता मोजण्यासाठी ताशी ५० किलोमीटर वेगाने कारच्या दरवाजांवर धडक दिली जाते.
- पोल साईड इम्पॅक्ट टेस्ट: कार घसरून थेट झाडाला किंवा खांबाला धडकल्यास होणारी इजा तपासण्यासाठी ताशी २९ किमी वेगाने चाचणी होते.
5 स्टार Bharat NCAP रेटिंग मिळवण्यासाठी आवश्यक निकष
कोणत्याही वाहनाला सुरक्षिततेचे सर्वोच्च ५-स्टार मानांकन मिळवण्यासाठी केवळ क्रॅश टेस्ट पुरेशी नसते, तर काही तांत्रिक अटी पूर्ण करणे बंधनकारक असते:
- प्रौढ प्रवाशांची सुरक्षितता (Adult Occupant Protection – AOP): यामध्ये कारला ३२ पैकी किमान २७ गुण मिळवणे अनिवार्य आहे.
- लहान मुलांची सुरक्षितता (Child Occupant Protection – COP): चाइल्ड सीट आणि सुरक्षेसाठी ४९ पैकी किमान ४१ गुण असणे गरजेचे आहे.
- अतिरिक्त सुरक्षा तंत्रज्ञान: इलेक्ट्रॉनिक स्टॅबिलिटी कंट्रोल (ESC), पादचाऱ्यांसाठी सुरक्षा डिझाइन आणि कारमधील सर्व सीट्ससाठी ‘सीटबेल्ट रिमाइंडर’ सिस्टीम असल्याशिवाय ५-स्टार रेटिंग दिले जात नाही.
2026 मधील भारतातील 5-स्टार रेटिंग मिळवलेल्या सर्वात सुरक्षित कार्स
क्रॅश टेस्टच्या ताज्या आणि अचूक आकडेवारीनुसार, भारतीय बनावटीच्या आणि परदेशी ऑटोमोबाईल कंपन्यांच्या अनेक मॉडेल्सनी सुरक्षिततेत उत्तम कामगिरी नोंदवली आहे. सध्या सर्वाधिक सर्च केल्या जाणाऱ्या ५-स्टार कार्सची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
- Tata Harrier EV आणि Safari EV: टाटा मोटर्सच्या या ईव्ही मॉडेल्सनी क्रॅश टेस्टमध्ये नवीन बेंचमार्क प्रस्थापित केला आहे. बॅटरी पॅकमुळे मिळणाऱ्या स्ट्रक्चरल मजबुतीमुळे या कार्सनी प्रौढ सुरक्षिततेत (AOP) जवळपास १००% अचूक स्कोअर नोंदवला आहे.
- Mahindra XEV 9e: महिंद्राच्या नवीन इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्मवर आधारित या एसयूव्हीने फ्रंटल आणि साईड इम्पॅक्ट दोन्हीमध्ये उत्कृष्ट कामगिरी नोंदवून ५-स्टार रेटिंग मिळवले आहे.
- Kia Seltos (नवीन जनरेशन): पेट्रोल आणि डिझेल (ICE) इंजिन प्रकारातील ही एक प्रमुख एसयूव्ही ठरली आहे, जिने आपल्या सांगाड्यात लक्षणीय सुधारणा करून ३१.७० AOP स्कोअरसह सुरक्षिततेची हमी दिली आहे.
- Maruti Suzuki Dzire (४ थी पिढी): सेडान सेगमेंटमधील हा सर्वात मोठा बदल मानला जातो. मारुती सुझुकीने अधिक मजबूत स्टीलचा वापर करून नवीन डिझायरला ५-स्टार रेटिंग मिळवून दिले आहे, जे कंपनीच्या जुन्या सेफ्टी इमेजला छेद देणारे आहे.
- Mahindra Thar Roxx: ऑफ-रोडिंगसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या या ५-डोअर एसयूव्हीने रस्ते सुरक्षेचे सर्व नियम काटेकोरपणे पूर्ण करत टॉप रेटिंग मिळवले आहे.
6 एअरबॅग्ज आणि कारची वास्तविक मजबुती
सध्या बाजारात ‘६ एअरबॅग्ज स्टँडर्ड’ असे सांगून अनेक कार्स प्रमोट केल्या जात आहेत. मात्र, Bharat NCAP च्या नियमांनुसार हे स्पष्ट झाले आहे की, जर कारचा मूळ सांगाडा (Body Shell) धडक सहन करण्याइतपत सक्षम नसेल, तर एअरबॅग्ज वेळेवर उघडल्या तरी प्रवाशांचे प्राण वाचण्याची शाश्वती कमी असते. त्यामुळे कार खरेदी करताना ग्राहकांनी केवळ ब्रोशरमधील फीचर्सवर अवलंबून न राहता, अधिकृत Bharat NCAP रेटिंगची वस्तुस्थिती पडताळून पाहणे हाच सर्वात सुरक्षित पर्याय आहे.