शेतीमध्ये आधुनिक यंत्रांचा वापर वाढावा आणि शेतकऱ्यांचे कष्ट कमी व्हावेत, यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारकडून ‘कृषी यांत्रिकीकरण उप-अभियान’ राबवले जात आहे. या योजनेअंतर्गत ट्रॅक्टर, रोटाव्हेटर, पेरणी यंत्र आणि इतर अनेक अवजारांवर भरघोस अनुदान दिले जाते. २०२६ च्या नवीन अपडेटनुसार, या प्रक्रियेत काही महत्त्वाचे बदल झाले आहेत, जे प्रत्येक शेतकऱ्याने जाणून घेणे आवश्यक आहे.
१. कोणत्या अवजारांवर किती अनुदान मिळते? (Subsidies List)
सरकारने अनुदानाचे वर्गीकरण शेतकऱ्यांच्या प्रवर्गानुसार केले आहे. यामध्ये मुख्यत्वे दोन गट पडतात:
- अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकरी/महिला/SC-ST: या गटातील शेतकऱ्यांना अवजाराच्या किमतीवर ५०% ते ८०% पर्यंत अनुदान दिले जाते.
- इतर शेतकरी (सर्वसाधारण प्रवर्ग): यांना साधारणपणे ४०% ते ५०% पर्यंत आर्थिक मदत मिळते.
अनुदानासाठी पात्र प्रमुख अवजारे:
- ट्रॅक्टर (२० HP ते ७० HP पर्यंत)
- पॉवर टिलर आणि रोटाव्हेटर
- पेरणी यंत्र (Seed Drill)
- ट्रॅक्टर चलित फवारणी यंत्र
- कडबा कुट्टी मशीन
२. अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्जात त्रुटी राहू नये म्हणून खालील कागदपत्रे स्कॅन करून तयार ठेवा:
- ७/१२ आणि ८-अ उतारा: तुमच्या जमिनीचा चालू महिन्यातील अद्ययावत उतारा.
- आधार कार्ड: आधार कार्डाला मोबाईल नंबर लिंक असणे गरजेचे आहे.
- जातीचा दाखला: जर तुम्ही ८०% अनुदानासाठी (SC/ST प्रवर्ग) पात्र असाल, तर हा दाखला अनिवार्य आहे.
- बँक पासबुक: पहिल्या पानाची स्पष्ट झेरॉक्स (ज्यावर IFSC कोड असेल).
- कोटेशन आणि टेस्ट रिपोर्ट: ज्या कंपनीचे अवजार घेणार आहात, त्याचे अधिकृत कोटेशन.
३. महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर अर्ज करण्याची पद्धत
महाराष्ट्र सरकारने सर्व कृषी योजनांसाठी ‘महाडीबीटी शेतकरी’ हे एकच पोर्टल उपलब्ध करून दिले आहे.
- सर्वप्रथम MahaDBT Farmer या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
- तुमचा युजर आयडी आणि पासवर्ड वापरून लॉगिन करा.
- ‘अर्ज करा’ या बटणावर क्लिक करून ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ हा पर्याय निवडा.
- तुम्हाला ज्या अवजारासाठी अनुदान हवे आहे, त्याची निवड करा (उदा. ट्रॅक्टर किंवा रोटाव्हेटर).
- माहिती भरून झाल्यानंतर ‘सबमिट’ करा. अर्जाचे शुल्क म्हणून फक्त २३.६० रुपये ऑनलाइन भरावे लागतील.
४. लॉटरी पद्धत आणि निवड प्रक्रिया
तुमचा अर्ज भरल्यानंतर लगेच अनुदान मिळत नाही. कृषी विभाग संगणकीय प्रणालीद्वारे ‘लॉटरी’ (Lottery) काढते.
- जर तुमची लॉटरीमध्ये निवड झाली, तर तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर तसा मेसेज येईल.
- निवड झाल्यानंतर तुम्हाला पोर्टलवर कागदपत्रे अपलोड करावी लागतील.
- कृषी अधिकाऱ्यांकडून ‘पूर्व संमती’ मिळाल्यानंतरच तुम्ही अवजाराची खरेदी करायची आहे.
५. लक्षात ठेवाव्यात अशा महत्त्वाच्या गोष्टी
अनेकदा शेतकरी घाईत अवजार खरेदी करतात आणि मग त्यांना अनुदान मिळत नाही. खालील नियम पाळा:
- पूर्व संमतीशिवाय खरेदी नको: जोपर्यंत तुमच्या लॉगिनमध्ये पूर्व संमती पत्र येत नाही, तोपर्यंत अवजार विकत घेऊ नका.
- जीपीएस फोटो: अवजार खरेदी केल्यानंतर, त्यासोबतचा शेतकऱ्याचा फोटो (GPS लोकेशनसह) पोर्टलवर अपलोड करावा लागतो.
- थेट लाभ हस्तांतरण (DBT): अनुदानाची रक्कम कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
निष्कर्ष: शेतकरी मित्रांनो, ही एक सुवर्णसंधी आहे. जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी पोर्टलवर नोंदणी करून या योजनेचा लाभ घ्यावा. जर तुम्हाला काही तांत्रिक अडचण येत असेल, तर आपल्या गावातील कृषी सहाय्यक किंवा जवळच्या सीएससी केंद्राशी संपर्क साधा.